คนที่ภายนอกดูฟิตเปรี๊ยะ กล้ามแน่น ซ้อมวิ่งมาราธอนและดูแลตัวเองดีมาตลอด กลับล้มฟุบและเสียชีวิตกะทันหันขณะออกกำลังกาย นั่นเป็นเพราะสัญญาณอันตรายที่เกิดขึ้น ไม่ใช่แค่เรื่องของความแข็งแรงภายนอก แต่มันคือ ‘โรคแฝง’ ที่ซ่อนลึกลงไปถึงระดับหลอดเลือด
Longevity Lab อีพีนี้ หมอแอร์-นพ.อักกนิตย์ ศรีสุขวัฒนา (ว.25403) แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านหัวใจและกีฬา จะมาเจาะลึกถึงแก่นแท้ของความฟิต พร้อมแนะแนวทางการออกกำลังกายที่ถูกต้อง การฟังเสียงเตือนจากร่างกาย และการตรวจสุขภาพเชิงลึกที่สายแอ็กทีฟควรต้องทำเพื่อสุขภาพที่แข็งแรงอย่างยั่งยืน และนี่คือ 5 ความจริงที่สายออกกำลังกายจำเป็นต้องรู้
1. ภายนอกดูฟิต ไม่ได้แปลว่าข้างใน ‘ไร้โรคแฝง’
“คนธรรมดาทั่วไป ถ้าไม่มีโรคหัวใจซ่อน ไปออกกำลังกายหนักมากๆ เต็มที่คือเป็นลม แต่คนที่มีโรคประจำตัว หลอดเลือดจะมี Plaque (คราบไขมัน) เยอะมากๆ
การออกกำลังกายทำให้ความดันในหลอดเลือดสูงขึ้น Plaque ที่อักเสบหลุดไปอุดเส้นเลือด ทำให้เลือดไม่ไปเลี้ยงหัวใจ หัวใจเต้นผิดจังหวะฉับพลันแล้วเสียชีวิตได้
2. กฎ 600 นาที: ยิ่งออกโหมและนานเกินไป หัวใจยิ่งพัง
“เมื่อไรก็ตามเราออกกำลังกายเกิน 600 นาทีต่อสัปดาห์ต่อเนื่องกัน อันนี้มีโอกาสเกิดผลเสียต่อร่างกายได้ บางส่วนทำให้หัวใจโตมากขึ้น โตในทางที่มันไม่ดี พออายุ 50-60 จะเกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะ กลุ่มนี้ทำให้เกิด Stroke ได้เลย”
3. คาร์ดิโอ Zone 2 คือพื้นฐานที่ห้ามละเลย
“ถ้าไปดูพีระมิดการออกกำลังกาย ฐานแรกคือ Aerobic Zone 2 ทำให้ได้ไมโทคอนเดรีย หัวใจแข็งแรง ไขมันลด ฐานต่อมาคือ Strength Training เพิ่มความแข็งแรงกล้ามเนื้อ ถัดมาคือ Balance/Flexibility พวกโยคะ และบนสุดคือ HIIT
ถ้าบางคนชอบเล่นพิลาทิส โยคะ 4 วัน แต่ไม่มีคาร์ดิโอ ถือว่าเสียโอกาส เพราะคาร์ดิโอทำให้หัวใจ หลอดเลือดแข็งแรง ซึ่งเป็นหัวใจในการลด NCDs (โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง)”
4. ค่า HRV ตกต่อเนื่อง สัญญาณเตือนว่าร่างกายกำลัง Overtrain
“ถ้าเกิดว่าวันดีคืนดี HRV เราตกลง หมายความว่าระบบประสาทควบคุมความเครียด (Sympathetic Nervous System) มันทำงานได้มากกว่าปกติ ถ้าตกไปเรื่อยๆ แสดงว่าน่าจะมีปัญหาการวางตารางซ้อมหรือร่างกายฟื้นฟูไม่ทัน”
5. วัดความฟิตด้วย VO2 Max ต้องควบคู่กับ CT Calcium Score”
“การที่บอกว่าหัวใจแข็งแรง VO2 Max สูง ไม่ได้หมายความว่าคุณไม่มีโรคซ่อนอยู่ การตรวจ CT Calcium Score เป็นการดูทางอ้อมว่าหลอดเลือดเรามีคราบไขมันหรือเปล่า มันช่วยชีวิตนักกีฬาได้เลย”
