เมื่อเวลา 13.00 น. วันที่ 7 พฤษภาคม ที่ CU Social Innovation Hub อาคารวิศิษฐ์ ประจวบเหมาะ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถาบันการขนส่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับ 9 สถาบันวิจัย จัดเสวนาวิชาการ ‘แลนด์บริดจ์: มุมมองรอบด้าน เพื่ออนาคตการขนส่งและโลจิสติกส์ไทย’ มุ่งสร้างความเข้าใจต่อโครงการบนฐานข้อมูลและข้อเท็จจริงเชิงประจักษ์ (evidence-based) พร้อมชวนสังคมร่วมพิจารณาผลได้-ผลเสีย ตลอดจน trade-offs และนัยเชิงนโยบายที่ประเทศไทยอาจต้องเผชิญ ผ่านมุมมองจากนักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญ
ในตอนหนึ่ง ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ บำรุงสุข ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงและภูมิรัฐศาสตร์ กล่าวว่า ตนมองโครงการแลนด์บริดจ์ได้ 3 มิติสำคัญ มิติแรก คือ ทะเลกับภูมิรัฐศาสตร์ แม้โลกจะพัฒนาเทคโนโลยีการขนส่งสมัยใหม่ ทั้งรถไฟความเร็วสูงหรืออากาศยานขนาดใหญ่ แต่ทะเลยังคงมีความสำคัญในศตวรรษที่ 21 ไม่ต่างจากยุคจักรวรรดิอังกฤษที่ใช้อำนาจทางทะเลเป็นฐานขยายอิทธิพล สถานการณ์โลกในปัจจุบัน โดยเฉพาะบทบาทของโดนัลด์ ทรัมป์ ทำให้สังคมไทยหันกลับมาเรียนรู้ภูมิศาสตร์ทางทะเลมากขึ้น เช่น การรู้จักช่องแคบฮอร์มุซในฐานะจุดยุทธศาสตร์สำคัญของโลก
ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ กล่าวไปต่อถึงมิติที่สอง คือ ทะเลในฐานะซูเปอร์ไฮเวย์ของโลกาภิวัตน์ ว่า ในอดีตมักกล่าวกันว่าทะเลคือเส้นเลือดของระบบทุนนิยม แต่ในโลกยุคโลกาภิวัตน์ ทะเลคือ ‘ซูเปอร์ไฮเวย์’ ของระบบเศรษฐกิจโลก และเป็นเส้นชีวิตของห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ซึ่งไม่สามารถดำรงอยู่ได้หากปราศจากการขนส่งทางทะเล
“ส่วนมิติที่สาม คิดว่ายุทธศาสตร์ทางทะเลมันมีนัยสำคัญ คือการควบคุมจุดที่เป็นจุดสำคัญทางทะเล หรือคอขวดทางทะเล เราได้ยินมาตั้งแต่เรียนประวัติศาสตร์ยุคอาณานิคม คอขวดเหล่านี้มีบทบาทมากในเวทีโลก เป็นแต่เพียงเราเห็นคอขวดชุดเดียว คือคอขวดที่ฮอร์มุซ ยังไม่ได้พูดถึงคอขวดส่วนอื่น เว้นแต่รัฐบาลไทยพูดถึงคอขวดส่วนที่ 2 คือมะละกา และต้องยอมรับว่าในคอขวดทางทะเลที่เกิดขึ้น ไม่มีอะไรที่เป็นปัจจัยทดแทน เราเห็นท่อน้ำมันที่พาดขวาง ตัดออกจากซาอุฯ ไปลงทะเลแดง เอาเข้าจริงใช้ไม่ได้จริง อิหร่านก็ทำ แปลว่าตอนนี้คอขวดยังอยู่กับเรา แต่ถ้าเกิดวิกฤต คอขวดจะเป็นวิกฤตของโลก ไม่ใช่วิกฤตของคอขวด“ ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ กล่าว
ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ กล่าวว่า ในมิติทางยุทธศาสตร์ รัฐบาลมักอธิบายว่า แลนด์บริดจ์จะเป็นทางเลือกทดแทน หากเกิดการปิดช่องแคบมะละกา แต่ในความเป็นจริง ช่องแคบมะละกายังมีศักยภาพและขนาดของระบบการขนส่งที่ใหญ่กว่าไทยมาก จึงไม่อาจนำแลนด์บริดจ์มาใช้ทดแทนได้
“อย่าเอาแลนด์บริดจ์ไปแขวนไว้กับทฤษฎีว่า หากวันหนึ่งมะละกาปิด แล้วแลนด์บริดจ์ไทยจะบูม เพราะคำตอบคือเป็นไปไม่ได้” ศ.กิตติคุณ ดร.สุรชาติ กล่าว
