ใครที่เคยเห็นภาพนิทรรศการถ้วยเซรามิกลอยน้ำสุดละมุนในกรุงปารีสเมื่อช่วงซัมเมอร์ปี 2568 ครั้งนี้ผลงานชุดเดียวกันได้เดินทางปักหมุดครั้งใหม่ที่มหานครนิวยอร์กเป็นที่เรียบร้อยแล้ว
นี่คือ CLINAMEN ผลงานระดับมาสเตอร์พีซของ Céleste Boursier-Mougenot ศิลปิน นักดนตรี และคอมโพสเซอร์ชาวฝรั่งเศส ผู้ขึ้นชื่อเรื่องการเปลี่ยนวัตถุธรรมดาในชีวิตประจำวันให้กลายเป็นเครื่องดนตรีร่วมสมัย โดยการกลับมาจัดแสดงที่นิวยอร์กในรอบกว่า 20 ปี ครั้งนี้ ยังถือเป็นเวอร์ชันที่มีสเกลใหญ่ที่สุดเท่าที่เขาเคยทำมา ณ Park Avenue Armory อีกด้วย
ซึ่งคำว่า CLINAMEN แท้จริงแล้วเป็นศัพท์โบราณในทางฟิสิกส์อะตอมที่อธิบายถึงการหักเหหรือการเคลื่อนที่แบบเดาขอบเขตไม่ได้ของอะตอม ซึ่งถูกนำมาใช้เป็นคอนเซปต์ของระบบในงานชิ้นนี้ได้อย่างน่าสนใจ
ภายใน Wade Thompson Drill Hall โถงประวัติศาสตร์ขนาดใหญ่ เขาได้เติมเต็มพื้นที่ด้วยอ่างน้ำทรงกลมขนาดมหึมาหลายใบ พร้อมถ้วยพอร์ซเลนสีขาวเกือบ 1,000 ใบที่ลอยอยู่บนผิวน้ำ และเคลื่อนตัวไปตามกระแสน้ำบางเบาที่ไหลวนอย่างช้าๆ
ความพิถีพิถันของงานอยู่ที่ถ้วยทุกใบถูกคัดเลือกอย่างละเอียด ตั้งแต่ขนาด รูปทรง น้ำหนักการลอย ไปจนถึงเนื้อสัมผัส เพื่อให้แต่ละใบสร้างโทนเสียงที่แตกต่างกัน เมื่อกระแสน้ำพัดพาให้ถ้วยเหล่านี้ค่อยๆ ไหลมาสัมผัสกัน เสียงกรุ๊งกริ๊งคล้ายระฆังแก้วจึงค่อยๆ ก้องกังวานไปทั่วทั้งโถง โดยไม่มีมนุษย์เป็นผู้ควบคุมจังหวะเลยแม้แต่น้อย
เพราะเสียงทั้งหมดเกิดจากแรงน้ำ ทิศทางลม และการเคลื่อนไหวแบบสุ่ม ท่วงทำนองของ CLINAMEN จึงไม่มีทางซ้ำกัน ทุกวินาทีคือเสียงดนตรีสดที่เกิดขึ้น ตั้งอยู่ และค่อยๆ ดับไปในแบบของตัวเอง
สิ่งที่ทำให้นิทรรศการนี้น่าสนใจไม่ใช่แค่ความงามของถ้วยเซรามิกสีขาวที่ลอยอยู่บนผืนน้ำ แต่คือการชวนให้ผู้ชมชะลอจังหวะชีวิต นั่งลง ฟังเสียงเล็กๆ ที่มักถูกกลบด้วยความเร่งรีบ และค่อยๆ ทบทวนความสัมพันธ์ของตัวเองกับเวลา ความเงียบ และเสียงรอบตัว
ในยุคที่เราถูกล้อมรอบด้วยเสียงแจ้งเตือนและสิ่งเร้าจากหน้าจอแทบตลอดเวลา การได้เข้าไปนั่งอยู่ในโถงขนาดใหญ่ ฟังเสียงถ้วยพอร์ซเลนกระทบกันอย่างแผ่วเบา อาจให้ความรู้สึกไม่ต่างจาก Sound Therapy หรือสปาทางจิตใจที่คนเมืองกำลังโหยหา
หากใครมีแพลนเดินทางไปนิวยอร์กช่วงซัมเมอร์นี้ นิทรรศการ CLINAMEN จัดแสดงตั้งแต่วันนี้จนถึงต้นเดือนสิงหาคม 2569 ที่ Park Avenue Armory และนับเป็นอีกหนึ่งนิทรรศการที่เหมาะสำหรับการแวะไปนั่งนิ่งๆ ปล่อยให้เสียงจากสายน้ำพาใจให้ช้าลง และสัมผัสความงามของดนตรีที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญตรงหน้า
ภาพ: Park Avenue Armory
