ในโลกของ ‘ฟรีแลนซ์’ การกำหนดค่าจ้างได้ด้วยตัวเองอาจทำให้หลายคนคาดหวังว่า ทุกคนจะได้รับค่าตอบแทนตามความสามารถ แต่ผลการศึกษาล่าสุดกลับสะท้อนว่า ความเหลื่อมล้ำระหว่าง ‘ผู้หญิง’ และ ‘ผู้ชาย’ ยังคงเกิดขึ้น
ผลการศึกษาล่าสุดจาก ‘Remitly’ ที่วิเคราะห์ข้อมูลฟรีแลนซ์กว่า 58,000 คนบนแพลตฟอร์ม ‘Upwork’ พบว่า ‘ไทย’ เป็นประเทศที่มี ‘ช่องว่าง’ ค่าจ้างระหว่างฟรีแลนซ์ชายและหญิงมากที่สุดจากทั้งหมด 54 ประเทศที่อยู่ในการศึกษาครั้งนี้
ผู้หญิงไทยที่ทำงานฟรีแลนซ์ตั้งค่าจ้างเฉลี่ยเพียง 30.68 ดอลลาร์ฯ ต่อชั่วโมง หรือประมาณ 1,021.48 บาท ขณะที่ผู้ชายตั้งราคาเฉลี่ย 63.57 ดอลลาร์ฯ ต่อชั่วโมง หรือราว 2,116.53 บาท ส่งผลให้เกิดช่องว่างค่าจ้างระหว่างเพศ (gender pay gap) สูงถึง 51.7%
นอกจากนี้ ช่องว่างค่าจ้างของฟรีแลนซ์ไทยที่ 51.7% ยังสูงกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลกซึ่งอยู่ที่ 19% เกือบ 3 เท่า สะท้อนว่าปัญหาในไทยรุนแรงกว่าหลายประเทศที่อยู่ในการศึกษาครั้งนี้
แถมตัวเลขดังกล่าวทำให้ ‘ไทย’ แซงหน้า ‘ฮังการี’ (45.0%) ‘บังกลาเทศ’ (42.0%) ‘มาเลเซีย’ (40.2%) และ ‘สาธารณรัฐเช็ก’ (40.1%) ขึ้นมาเป็นประเทศที่มีความเหลื่อมล้ำด้านค่าจ้างฟรีแลนซ์สูงที่สุดในการศึกษาครั้งนี้
งานวิจัยอธิบายว่า การตั้งราคางานของฟรีแลนซ์แตกต่างจากการทำงานประจำ เพราะฟรีแลนซ์ต้องแข่งขันกันเสนอราคาเพื่อให้ได้งาน ทำให้มีความเป็นไปได้ที่ฟรีแลนซ์บางส่วน โดยเฉพาะผู้หญิง จะประเมินมูลค่าทักษะของตัวเองต่ำกว่าความเป็นจริง ประกอบกับอคติและความไม่เท่าเทียมที่ยังมีอยู่ในตลาดแรงงาน ทำให้ช่องว่างด้านรายได้ยังคงเกิดขึ้น แม้จะทำงานในสายอาชีพเดียวกันก็ตาม
เมื่อมองภาพรวมทั่วโลก ผลการศึกษาที่เปรียบเทียบฟรีแลนซ์ 58,261 คนในตำแหน่งงานใกล้เคียงกัน พบว่าผู้หญิงคิดค่าจ้างเฉลี่ย 31.33 ดอลลาร์ฯ ต่อชั่วโมง (ราว 1,043.12 บาท) ต่ำกว่าผู้ชายที่คิดเฉลี่ย 38.66 ดอลลาร์ฯ (1,287.17 บาท) หรือมีช่องว่างอยู่ที่ 19%
‘Remitly’ อธิบายให้เห็นภาพว่า หากผู้หญิงและผู้ชายทำงานจำนวนชั่วโมงเท่ากันตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม รายได้เฉลี่ยของผู้หญิงจะค่อยๆ ตามหลังผู้ชาย เนื่องจากมีช่องว่างค่าจ้างระหว่างเพศ
กว่าที่รายได้สะสมของผู้หญิงจะเทียบเท่าผู้ชาย ก็ต้องรอไปจนถึงวันที่ 11 มีนาคม ซึ่งเรียกว่า ‘Freelancer Equal Pay Day’ เปรียบเสมือนวันที่ผู้หญิงเริ่มได้รับค่าตอบแทนเทียบเท่าผู้ชาย หลังจากช่วงเวลาตั้งแต่ต้นปีสะท้อนส่วนต่างของรายได้ที่หายไปจากช่องว่างค่าจ้าง
ไม่ใช่ทุกอาชีพที่ผู้หญิงตั้งค่าจ้างต่ำกว่าผู้ชาย
เมื่อแยกตามประเภทงานในระดับโลก พบว่าหมวด ‘การเงินและบัญชี’ มีช่องว่างค่าจ้างสูงที่สุด โดยผู้หญิงตั้งค่าจ้างต่ำกว่าผู้ชายเฉลี่ย 26.1% รองลงมาคือ ‘งานธุรการและสนับสนุน’ 23.6% ‘งานกฎหมาย’ 21.4% ‘การขายและการตลาด’ 19.6% และ ‘บริการด้าน AI’ 19.4%
ในทางกลับกัน ‘งานออกแบบและงานสร้างสรรค์’ มีช่องว่างต่ำที่สุด อยู่ที่ 9.3% ตามด้วย ‘วิศวกรรมและสถาปัตยกรรม’ 13.9% และ ‘ทรัพยากรบุคคลและการฝึกอบรม’ 15.1%
รายงานยังเจาะลึกลงไปในระดับตำแหน่งงานทั่วโลก พบว่าหลายอาชีพในสาย AI ยังคงมีช่องว่างด้านค่าจ้างค่อนข้างสูง โดย ‘วิศวกรข้อมูล’ และ ‘ผู้เชี่ยวชาญด้าน Computer Vision’ มีช่องว่างมากกว่า 25% ขณะที่ ‘วิศวกร AI’ มีช่องว่างราว 20.4%
อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกตำแหน่งในสาย AI จะเป็นเช่นนั้น เพราะ ‘นักวิจัย AI’ เป็นหนึ่งในไม่กี่อาชีพที่ ‘ผู้หญิง’ ตั้งค่าจ้างเฉลี่ยสูงกว่า ‘ผู้ชาย’ ประมาณ 1.8%
ในหมวด ‘การพัฒนาโปรแกรมและไอที’ ตำแหน่ง ‘นักพัฒนาบล็อกเชน’ เป็นหนึ่งในอาชีพที่ค่าจ้างของผู้หญิงและผู้ชายแทบไม่ต่างกัน โดยผู้หญิงคิดค่าจ้างต่ำกว่าผู้ชายเพียง 0.8% แต่ตำแหน่งอื่นยังมีช่องว่างอย่างน้อย 9.5% เช่น ‘นักพัฒนา Python’ และ ‘วิศวกร AI’
ส่วนในตำแหน่งงานเฉพาะทาง พบว่า ‘ผู้จัดการเจ้าหนี้การค้า’ มีช่องว่างค่าจ้างสูงถึง 35.3% ถือเป็นหนึ่งในอาชีพที่มีความเหลื่อมล้ำมากที่สุดของรายงาน ขณะที่ ‘นักตัดต่อวิดีโอ YouTube’ มีช่องว่างสูงสุดอยู่ที่ 23.4% ส่วน ‘ก๊อปปี้ไรเตอร์’ มีช่องว่าง 21.8% และตำแหน่ง ‘ผู้เชี่ยวชาญ Google Ads’ มีช่องว่าง 22%
แม้งานวิจัยฉบับนี้จะอ้างอิงข้อมูลจากแพลตฟอร์ม Upwork เพียงแห่งเดียว และไม่ได้สะท้อนตลาดฟรีแลนซ์ทั้งหมด แต่ก็ชี้ให้เห็นภาพที่น่าสนใจว่า ฟรีแลนซ์เป็นรูปแบบการทำงานที่เปิดโอกาสให้แต่ละคนกำหนดค่าตอบแทนของตัวเองได้อย่างอิสระ ทว่ายังมีปัจจัยหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นโครงสร้างตลาดแรงงาน อคติทางเพศ และการประเมินคุณค่าของตัวเอง อาจส่งผลให้ผู้หญิงจำนวนมากตั้งราคางานต่ำกว่าผู้ชายอย่างมีนัยสำคัญ
เมื่อ ‘ไทย’ กลายเป็นประเทศที่มีช่องว่างค่าจ้างฟรีแลนซ์ระหว่างผู้หญิงและผู้ชายสูงที่สุดในการศึกษาครั้งนี้ สิ่งที่น่าตามต่อคือ ปัญหาเกิดจากการประเมินมูลค่าทักษะของตัวเอง การแข่งขันด้านราคา หรือยังมีปัจจัยเชิงโครงสร้างของตลาดแรงงานที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังกันแน่
ที่มา: Remitly
ติดตามข่าวสารจาก Brand Inside ได้จาก Facebook ของเรา
